Ol’ Man River

Το «Cotton Blossom» στην όχθη του ποταμού Mississippi. Φωτογραφία από τις αρχές της δεκαετίας του ’30.

Το «Show Boat» αποτελεί μια παράσταση – σταθμό για το θεατρικό είδος του μιούζικαλ. Με καμβά τη νουβέλα της αμερικανίδας συγγραφέως Edna Ferber, ο συνθέτης Jerome Kern και ο στιχουργός και λιμπρετίστας Oscar Greeley Clendenning Hammerstein δημιούργησαν το περίφημο μιούζικαλ το οποίο, εκτός από τη μουσική και τα τραγούδια, παρουσίαζε στο κοινό μια ενδιαφέρουσα πλοκή. Πρόκειται για την ιστορία του «Cotton Blossom», ενός από εκείνα τα ιστορικά ποταμόπλοια που τον 19° αιώνα, διασκευασμένα σε θέατρα, με καζίνο, καλλιτεχνικό πρόγραμμα και μπαρ, ανεβοκατέβαιναν τους ποταμούς των δυτικών Ηνωμένων Πολιτειών προσφέροντας θέαμα και διασκέδαση στους αποκομμένους από τον πολιτισμό κατοίκους αυτών των περιοχών. Το «Cotton Blossom» διέσχιζε τους ποταμούς Mississippi και Ohio, μεταφέροντας το πολυπληθές και πολύχρωμο ανθρώπινο φορτίο του και τις κοινωνικές αδικίες και αντιφάσεις εκείνης της εποχής.

Το μιούζικαλ εκτυλίσσεται σε δυο πράξεις (με χρονολογική ακολουθία 1887-1893, 1893-1927) και χρωματίζεται από τον παράφορο έρωτα της 18χρονης Magnolia, κόρης του καπετάνιου Andy Hawks, με τον χαρτοπαίκτη Gaylord Ravenal. Οι δυο πρωταγωνιστές ερωτεύονται με υπόκρουση το τραγούδι «Make Believe» (α) και διάγουν ευτυχή βίο, μέχρις ότου το νήμα της παράστασης μας μεταφέρει στο πολύβουο Σικάγο όπου το ζεύγος συζεί – εδώ ακούγεται το μελωδικό «Why do I love you» (β), σημείο καμπής της υπόθεσης μιας και ο Ravenal χάνει όλα τα χρήματά του και μοιραία επέρχεται ο χωρισμός. Παράλληλα αναπτύσσεται μια δεύτερη ιστορία. Η φίλη της Magnolia, η μιγάδα Julie La Verne, αφοσιώνεται στον δανδή τραγουδιστή Steve Baker και ερμηνεύει το «Can’t help lovin’ dat man» (γ). Η κορύφωση της παράστασης έρχεται με την ερμηνεία του Joe στο εμβληματικό «Ol’ man river» (δ), εξιστορώντας τις δοκιμασίες των νέγρων, συνοδεία χορωδίας κατοίκων της περιοχής. Το τραγούδι αυτό παρουσιάζει εννοιολογικούς παραλληλισμούς με το φολκλορικό ρωσικό τραγούδι «Song of the Volga boatmen» (ε).

Η παράσταση ανέβηκε στο θέατρο Broadway το 1927 και από τότε δεν σταμάτησε να παίζεται στις θεατρικές αίθουσες των ΗΠΑ και σ’ όλο τον κόσμο, με αξιοσημείωτη επιτυχία. Από την πρώτη στιγμή οι κριτικοί εντυπωσιάστηκαν από τον εξαιρετικό συγκερασμό στίχων και μουσικής, την ενδιαφέρουσα ιστορία και αναγνώρισαν ότι μ’ αυτό το έργο ωρίμασε το είδος του μιούζικαλ, αφού εξέπεμπε μια έντονη δόση ρεαλισμού σε αντίθεση με την έως τότε επιφανειακή μουσική κωμωδία και τις οπερέτες με την οικεία ρομαντική υπόθεση. Το «Show Boat» αποτέλεσε παράσταση – σταθμό στη ιστορία του μιούζικαλ και έγινε η αφετηρία για την ανανέωση του είδους.

«Here we come to a completely new genre – the musical play as distinguished from musical comedy. Now… the play was the thing, and everything else was subservient to that play. Now… came complete integration of song, humor and production numbers into a single and inextricable artistic entity»¹.

«Show Boat was a radical departure in musical storytelling, marrying spectacle with seriousness»².

Η παράσταση έκανε το κινηματογραφικό της ντεμπούτο το 1929 – στα πρώτα χρόνια του ομιλούντος κινηματογράφου, ενώ γυρίστηκε ξανά και το 1936 με πρωταγωνιστές τους: Irene Dunne, Alan Jones, Helen Morgan, Charles Winninger, Paul Robeson. Το 1951 η MGM με σκηνοθέτη τον George Sidney παρουσίασε την πιο εντυπωσιακή έκδοση με πρωταγωνιστές τους Kathryn Grayson, Ava Gardner, Howard Keel, Joe E. Brown, William Warfield, Alice Moorehead, Marge Champion – Gower Champion.

Ο νέγρος τραγουδιστής William Warfield που ερμήνευσε τον ρόλο του Joe ήταν άγνωστος στα καλλιτεχνικά στούντιο, ως την ημέρα που οι ιθύνοντες διάβασαν μια εξαιρετική κριτική στο περιοδικό Time για «έναν βαρύτονο που εμφανίστηκε στη Νέα Υόρκη κι ως τότε τραγουδούσε Händel, Brahms, Schubert, Debussy και Strauss». Όταν ο Louis Mayer τον άκουσε να ερμηνεύει το δημοφιλές «Ol’ man river», τραγούδι με το οποίο ολοκληρώνεται η παράσταση, εκφράζοντας τις δυστυχίες των νέγρων («Κουράστηκα να ζω / Και φοβάμαι να πεθάνω…»), θρυλείται πως δάκρυσε. Το περίφημο τραγούδι έχει γνωρίσει αρκετές εκτελέσεις από πολύ σημαντικούς ηθοποιούς, όπως ο Paul Robeson, η Judy Garland και ο Ivan Rebroff, καθώς και από ερμηνευτές όπως ο Frank Sinatra, η Aretha Franklin και ο Ray Charles.

1.The Complete Book of Light Opera. Mark Lubbock. New York: Appleton-Century-Crofts, 1962, pp. 753–56.

2.Lahr, John (October 27, 1993). «Mississippi Mud». The New Yorker: 123–126.

(α) The game of «just supposing» is the sweetest game I know, / Our dreams are more romantic than the world we see. / And if the things we dream about don’t happen to be so, / That’s just an unimportant technicality… / We could make believe I love you, / Only make believe that you love me. / Others find peace of mind in pretending, / Couldn’t you? Couldn’t I? Couldn’t we / Make believe our lips are blending / In a phantom kiss, or two, or three? / Might as well make believe I love you, / For to tell the truth, I do. / Your pardon I pray, ’twas too much to say, / The words that betray my heart. / We only pretend, you do not offend, / In playing a lover’s part. / Though the cold and brutal fact is you and I have never met, / We need not mind convention’s P’s and Q’s, / If we put our thoughts in practice we can banish all regret / Imagining most anything we choose… / We could make believe I love you, / Only make believe that you love me. / Others find peace of mind in pretending, / Couldn’t you? Couldn’t I? Couldn’t we / Make believe our lips are blending / In a phantom kiss or two, or three? / Might as well make believe I love you, / For to tell the truth, I do.

(β) I’m walking on the air, dear, / For life is fair, dear, to lovers; / I’m in the seventh heaven / (There’s more than seven, my heart discovers), / In this sweet, improbable and unreal world, / Finding you has given me my ideal world. / {CHORUS}: Why do I love you? Why do you love me? / Why should there be two happy as we? / Can you see the why or wherefor, / I should be the one you care for? / You’re a lucky boy, I am lucky too, / All our dreams of joy seem to come true. / Maybe that’s because you love me, / Maybe that’s why I love you! / {CHORUS}: Why do I love you? Why do you love me? / Why should there be two happy as we? / Can you see the why or wherefor, / I should be the one you care for? 

(γ) Fish got to swim, birds got to fly, / I got to love one man till I die. / Can’t help lovin’ dat man of mine. / Tell me he’s lazy, tell me he’s slow, / Tell me I’m crazy, (maybe I know). / Can’t help lovin’ dat man of mine. / Oh listen sister, / I love my mister man, / And I can’t tell you’ why / Dere ain’t no reason / Why I should love dat man, / It mus’ be sumpin dat de angels done plan. / Fish got to swim, birds got to fly, / I got to love one man till I die. / Can’t help lovin’ dat man of mine. / Tell me he’s lazy, tell me he’s slow, / Tell me I’m crazy, (maybe I know). / Can’t help lovin’ dat man of mine. / When he goes away, / Dat’s a rainy day, / And when he comes back dat day is fine, / De sun will shine! / He kin come home as late as can be, / Home without him ain’t no home to me, / Can’t help lovin’ dat man of mine. / De chimney’s smokin’ / De roof is leakin’ in, / But he don’t seem to care. / Dere ain’t no reason why I should love dat man. / And why do you love that man? / It mus’ be sumpin’ dat de angels done plan. / Fish got to swim, While de birds fly, / Birds got to fly, Till the world dies / I got to love My gal loves me; / One man till I die. Dat’s why she’s / Can’t help lovin’ True gal of mine. / Dat man of mine. She may be lazy / Tell me he’s lazy, and slow as cold / Tell me he’s slow, Molasses, I know, / Tell me I’m crazy, Can’t help lovin’ / (maybe I know). Dat gal of mine. / Can’t help lovin’ When I goes away / Dat man of mine. Dat’s lovin / When he goes away, All de rainy days, / Dat’s a rainy day, Dat’s loving. / And when he comes back An’ when I comes / Dat day is fine, Back’ dat day is fine, / De sun will shine! / Yes, sister Yes, sister / He kin come home She kin come home / As late as can be, as late as kin be, / Home without him Home widout her / Ain’t no home to me, Ain’t no home to me, / Can’t help lovin’ Can’t help lovin’ / Dat man of mine. Dat gal of mine.

(δ) Dere’s an ol’ man called de Mississippi / Dat’s de ol’ man dat I’d like to be! / What does he care if de world’s got troubles? / What does he care if de land ain’t free? / Ol’ man river, / Dat ol’ man river / He mus’know sumpin’ / But don’t say nuthin’, / He jes’keeps rollin’ / He keeps on rollin’ along. / He don’ plant taters, / He don’t plant cotton, / An’ dem dat plants’em / is soon forgotten, / But ol’man river, / He jes keeps rollin’along. / You an’me, we sweat an’ strain, / Body all achin’ an’ rack’d wid pain, / Tote dat barge! / Lif’ dat bale! / Git a little drunk / An’ you land in jail. / Ah gits weary / An’ sick of tryin’ / Ah’m tired of livin’ / An’ skeered of dyin’, / But ol’ man river, / He jes’keeps rolling’ along. / Colored folks work on de Mississippi, / Colored folks work while de white folks play, / Pullin’ dose boats from de dawn to sunset, / Gittin’ no rest till de judgement day. / Don’t look up / An’ don’t look down, / You don’ dast make / De white boss frown. / Bend your knees / An’bow your head, / An’ pull date rope / Until you’ dead. / Let me go ‘way from the Mississippi, / Let me go ‘way from de white man boss; / Show me dat stream called de river Jordan, / Dat’s de ol’ stream dat I long to cross. / O’ man river, / Dat ol’ man river, / He mus’know sumpin’ / But don’t say nuthin’ / He jes’ keeps rollin’ / He keeps on rollin’ along. / Long ol’ river forever keeps rollin’ on… / He don’ plant tater, / He don’ plant cotton, / An’ dem dat plants ’em / Is soon forgotten, / but ol’ man river, / He jes’ keeps rollin’ along. / Long ol’ river keeps hearing dat song. / You an’ me, we sweat an’ strain, / Body all achin an’ racked wid pain. / Tote dat barge! / Lif’ dat bale! / Git a little drunk / An’ you land in jail. / Ah, gits weary / An’ sick of tryin’ / Ah’m tired of livin’ / An’ skeered of dyin’, / But ol’ man river, / He jes’keeps rollin’ along!

(ε) Yo, heave, oh / Yo, heave, oh / Once more, once again, still once more / Yo, heave, oh  / Yo, heave, oh / Once more, once again, still once more / We pull a birch tree / We pull a curly / Go, yes, go / Go, yes, go / We pull a curly / We go along the bank / To the sun we sing our song / Go, yes, go / Go, yes, go / To the sun we sing our song / Hey, hey, we pull the rope strongly / To the sun we sing our song / Go, yes, go / Go, yes, go / Once more, once again, still once more / And you, Volga, mother river / Wide and deep / Go, yes, go / Go, yes, go / Volga, Volga, mother river / Yo, heave, oh / Yo, heave, oh / Once more, once again, still once more / Yo, heave, oh / Yo, heave, oh.

Advertisements