οι στρατιές της νύχτας

απομεσήμερο 21ης Οκτωβρίου 1967. 250.000 άνθρωποι διαδηλώνουν μπροστά στο μνημείο του George Washington κατά του πολέμου στο Βιετνάμ.

Το βιβλίο «Οι στρατιές της νύχτας» ενσωματώνει μια ρεαλιστική περιγραφή των γεγονότων που διαδραματίστηκαν κατά την ογκώδη διαδήλωση (υπολογίζεται πως συμμετείχαν περισσότεροι από 250.000 άνθρωποι) της 21ης Οκτωβρίου 1967 στην Ουάσιγκτον των ΗΠΑ. Ο Norman Mailer, από τους πιο ακραιφνείς πολέμιους της μιλιταριστικής εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ, συμμετείχε στην πορεία προς το Πεντάγωνο, διαδηλώνοντας κατά της επέμβασης των ΗΠΑ στο Βιετνάμ, έχοντας ως συνοδοιπόρους προσωπικότητες όπως ο Noam Chomsky, ο Robert Lowell και ο Dwight Macdonald.

Ένας από τους λόγους που οδήγησαν τον Norman Mailer να καταγράψει τις εντυπώσεις του σε βιβλίο, ήταν και το δάσος της ανακρίβειας που δημιούργησαν τα μέσα ενημέρωσης σε ό,τι είχε να κάνει είτε με τα κίνητρα που οδήγησαν τόσες χιλιάδες διαδηλωτών στους δρόμους της Ουάσιγκτον, είτε στην αξιολόγηση των γεγονότων που έλαβαν δράση γύρω από το Πεντάγωνο, από το απόγευμα της 21ης Οκτωβρίου μέχρι και το ξημέρωμα της επόμενης μέρας. Άλλωστε ο ίδιος ο συγγραφέας δεν έτρεφε και ιδιαίτερη εκτίμηση για τον τρόπο με τον οποίο έκαναν τη δουλειά τους οι δημοσιογράφοι:

Οι εφημερίδες διαστρέβλωναν τις πράξεις, παραμόρφωναν και κατακερμάτιζαν τις λέξεις (σελ. 91). Τ’ αυτιά των δημοσιογράφων ήταν ρυθμισμένα έτσι ώστε να συλλαμβάνουν με ακρίβεια τις ασήμαντες παρατηρήσεις ασήμαντων ανθρώπων (σελ 93).

Οι φόβοι του συγγραφέα για τον τρόπο με τον οποίο θα ενημερώνονταν το ευρύ κοινό, δεν άργησαν να επιβεβαιωθούν. Τα έντυπα μέσα ενημέρωσης διαστρέβλωσαν σε μέγιστο βαθμό τα γεγονότα της επεισοδιακής αυτής ημέρας, αποκρύπτοντας από το αναγνωστικό τους κοινό την βίαιη συμπεριφορά των δυνάμεων καταστολής έναντι των διαδηλωτών, τους ξυλοδαρμούς και τις αναιτιολόγητες συλλήψεις. Αντιθέτως, εστίασαν σε μερικά σπασμένα τζάμια στο κτίριο του Πενταγώνου, στις λεκτικές παραβάσεις καθώς και στις ‘’επιθέσεις’’ με λουλούδια που έκαναν οι ειρηνιστές στα στρατεύματα που είχαν παραταχθεί γύρω από το Πεντάγωνο.

Χαρακτηριστικό δημοσίευμα της εφημερίδας New York Times αναφέρει:

«Είναι δύσκολο ν’ αναφερθεί δημόσια η άσχημη και χυδαία προκλητικότητα πολλών από τους διαδηλωτές. Έφτυσαν μερικούς στρατιώτες στην πρώτη γραμμή του Πενταγώνου και τους έλουσαν με τις χειρότερες προσωπικές βρισιές. Πολλά από τα πλακάτ που μετέφερε ένας μικρός αριθμός διαδηλωτών και πολλές από τις ατάκες των θεατρικών παραστάσεων που πραγματοποίησαν οι χίπηδες είναι υπερβολικά χυδαίες για να δημοσιευτούν. Εξαιτίας αυτής της παραμέτρου της διαδήλωσης, πολλοί αξιωματούχοι εκπλήσσονται που δεν παρατηρήθηκε πολύ μεγαλύτερη βία» (σελ. 372).

Ο Lyndon Johnson, με την πολύτιμη βοήθεια των ΜΜΕ, κατάφερε να στρέψει την κοινή γνώμη κατά των διαδηλωτών, που εμφανίζονταν να απειλούν την αμερικανική ευημερία, και να αυξήσει την δημοτικότητά του. Οι δημοσιογράφοι, στην υπηρεσία της πολιτικής εξουσίας και του μιλιταριστικού προγράμματος της κυβέρνησης, επιχείρησαν και μέχρις ενός βαθμού πέτυχαν, μια πλύση εγκεφάλου του αναγνωστικού κοινού, ωραιοποιώντας τις βίαιες εκφάνσεις της εξουσιαστικής αρχής, η οποία ενδιαφερόνταν να σκεπάσει, παντί τρόπω, τη μυρωδιά της καιόμενης σάρκας στο μέτωπο του Βιετνάμ.

Ο Mailer, στο τέλος του βιβλίου του, κάνει την μελαγχολική διαπίστωση: «Η Αμερική, μια καλλονή ασύγκριτου μεγαλείου άλλοτε, μια καλλονή μ’ επιδερμίδα λεπρού τώρα. Είναι έγκυος – κανένας δεν ξέρει αν συμβαίνει νόμιμα ή όχι – και μαραζώνει σ’ ένα μπουντρούμι του οποίου οι τοίχοι δεν φαίνονται ποτέ. Τώρα είναι που αρχίζουν οι πρώτοι πόνοι του τρομερού τοκετού της – θα συνεχιστούν: δεν υπάρχει γιατρός για να προσδιορίσει το χρόνο. Απλώς είναι γνωστό πως δεν πρόκειται για ψευδοκύηση, όχι, είναι πολύ πιθανό ότι θα γεννήσει, και τι; Τον φρικτότερο ολοκληρωτισμό που γνώρισε ποτέ ο κόσμος; Ή μήπως μπορεί αυτή η δύσμοιρη, γιγάντια, βασανισμένη κοπέλα να γεννήσει ένα νέο κόσμο, γενναίο και τρυφερό, πανούργο και άγριο;» (σελ. 376).

Είναι αξιοσημείωτο ότι στο βιβλίο συνυπάρχουν δυο οπτικές του συγκεκριμένου γεγονότος: το δημοσιογραφικό χρονικό και η μυθιστορηματική μεταφορά. Ο λόγος του Mailer ικανοποιητικά περιγραφικός, χωρίς να κουράζει, και με καμία διάθεση εντυπωσιασμού του αναγνώστη. Αν και ο Mailer ανήκει στους διανοητές της Αριστεράς, δεν ρέπει προς την προπαγάνδα. Αντιθέτως παρουσιάζεται ιδιαίτερα επικριτικός ως προς τις στρεβλώσεις που εμφανίζει ο ιδεολογικός χώρος, τον οποίο ασπάζεται. Με γλώσσα αποκαλυπτική και έναν τρόπο γραφής εξαιρετικά διεισδυτικό, ο συγγραφέας – άριστος γνώστης του αμερικανικού πολιτισμικού και πολιτικού τοπίου – προσθέτει στην εργογραφία του ένα ντοκουμέντο με βαρύνουσα ιστορική σημασία.

«Οι στρατιές της νύχτας», το βιβλίο-χρονικό του Norman Mailer, μπορεί κάλλιστα να εκληφθεί και ως ένα πρότυπο δημοσιογραφικό δοκίμιο. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτης, σε μετάφραση του Ερρίκου Μπαρτζινόπουλου.

Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 8 – 10 ώρες

* Ο Norman Mailer μεγάλωσε στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης και σπούδασε αεροναυπηγική στο Χάρβαρντ. Πολέμησε κατά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο στο μέτωπο του Ειρηνικού, στις Φιλιππίνες. Στιγματισμένος από τις αιματηρές εμπειρίες του πολέμου έγραψε το 1948 το εξαιρετικό μυθιστόρημα «The Naked and The Dead». Από τη δεκαετία του ’50 παίζει σημαντικό ρόλο στο χώρο της δημοσιογραφίας, τον οποίο εμπλούτισε εισάγοντας μια νέα μορφή καταγραφής των γεγονότων, όπου η τεχνική του ρεπορτάζ συνδυάζεται με τη λογοτεχνική γραφή. Συγγραφέας και δημοσιογράφος, σεναριογράφος και σκηνοθέτης, πνεύμα ανήσυχο με έντονη ακτιβιστική δράση, βραβεύτηκε με το Pulitzer για το βιβλίο-ντοκουμέντο «The Armies of the Night: History as a Novel, The Novel as a History», το 1968. Πέθανε από οξεία νεφρική ανεπάρκεια τον Νοέμβρη του 2007. Εδώ μπορείτε να διαβάσετε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη που παραχώρησε τον Ιούλιο του 1963 στον Steven Marcus, για το λογοτεχνικό περιοδικό The Paris Review.

Έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά και κυκλοφορούν:

Μια φωτιά στο φεγγάρι (εκδόσεις Πάπυρος)
Μαίριλυν: Μια βιογραφία (εκδόσεις Χατζηνικολή)
Οι ακτές της Μπαρμπαριάς (εκδόσεις Πάπυρος)
Ο απεσταλμένος ενός μανιακού (εκδόσεις Ελεύθερος Τύπος)
Οι σκληροί δεν χορεύουν (εκδόσεις Νεφέλη)
Ένα αμερικανικό όνειρο (εκδόσεις Πλέθρον)
Το πάρκο των ελαφιών (εκδόσεις Πλέθρον)
Το φάντασμα της πόρνης (εκδόσεις Λιβάνης)
Το Κατά Υιόν Ευαγγέλιον (εκδόσεις Λιβάνης)
Οι γυμνοί και οι νεκροί (εκδόσεις Καστανιώτης)
Το χρονικό της εποχής μας (εκδόσεις Καστανιώτης)
Αρχαία δειλινά (εκδόσεις Λιβάνης)
Οι στρατιές της νύχτας (εκδόσεις Καστανιώτης)
Γιατί κάνουμε αυτόν τον πόλεμο; (εκδόσεις Ωκεανίδα)
Η μάγισσα τέχνη (εκδόσεις Καστανιώτης)
Ο αγώνας (εκδόσεις Καστανιώτης)
Το κάστρο στο δάσος (εκδόσεις Καστανιώτης)
Περί Θεού (εκδόσεις Καστανιώτης)
Θάνατοι για τις κυρίες και άλλες καταστροφές (εκδόσεις Καστανιώτης)

Advertisements