κάποτε θα δεις

Γεννήθηκε στις 27 Ιουλίου του 1948 στην Αθήνα. Τα παιδικά του χρόνια ήταν ξένοιαστα, μεγαλώνοντας σε μια ευκατάστατη οικογένεια. Ο Παύλος ήταν καλός μαθητής, χωρίς να αγαπάει ιδιαίτερα το διάβασμα. Στην εφηβεία κάνει την πρώτη γνωριμία με τη ροκ μουσική, μέσω των Animals και των Rolling Stones, τους οποίους ακούει φανατικά. Στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης ανακαλύπτει τον Bob Dylan και τα τραγούδια διαμαρτυρίας που γράφει για τον πόλεμο στο Βιετνάμ και την εξωτερική πολιτική της χώρας του, τραγούδια που θα δώσουν μια συγκεκριμένη κατεύθυνση στην πολιτική σκέψη του Παύλου, τα επόμενα χρόνια.

Ολοκληρώνοντας το σχολείο περνάει στο Μαθηματικό της Θεσσαλονίκης, όπου και γνωρίζεται και συγκατοικεί με τον Βαγγέλη Γερμανό. Κατά τη διάρκεια των φοιτητικών του χρόνων διαμορφώνει μια έντονη αριστερή φιλοσοφία η οποία φουντώνει κατά την περίοδο της δικτατορίας. Το κλίμα που επικρατεί εντός του πανεπιστημιακού χώρου αλλά και η αγάπη που αναπτύσσει για το αντικείμενο της μουσικής, τον απομακρύνουν σταδιακά από το πεδίο των σπουδών του. Είναι η εποχή που δημιουργεί το γκρουπ Δάμων και Φιντίας.

Το πρώτο κομμάτι που ηχογραφούν είναι το «Ο κόσμος τους», ένα τραγούδι σαφώς επηρεασμένο από τον Bob Dylan. Το 1972, ως Μπουρμπούλια πια, γράφουν το τραγούδι «Ο Ντάμης ο σκληρός», η αρχική ονομασία του οποίου ήταν «Ο Ντάμης ο ληστής», αλλά λογοκρίθηκε για να μπορεί να κυκλοφορήσει από την δισκογραφική εταιρεία. Οικονομικές δυσκολίες αλλά και καλλιτεχνικές ίντριγκες μεταξύ των μελών οδηγούν στη διάλυση της μπάντας και τον Παύλο να τραγουδά μόνος του στη Θεσσαλονίκη, ερμηνεύοντας ξένες ροκ επιτυχίες της εποχής. Είναι μια δύσκολη περίοδος που έχει ως κατάληξη την επιστροφή στο εργοστάσιο του πατέρα του στην Αθήνα.

Στο μεταδικτατορικό σκηνικό όπου κυριαρχεί το πολιτικό τραγούδι, με το ροκ περιθωριοποιημένο και εν μέρει δυσφημισμένο, ο Σιδηρόπουλος συνεργάζεται με τον Γιάννη Μαρκόπουλο, σε τρεις διαφορετικές δουλειές, με πιο αξιόλογη το άλμπουμ Οροπέδιο, όπου και ερμηνεύει το «Ήρθα σαν ξένος». Το 1978 εντάσσεται στο γκρουπ Σπυριδούλα, μια κίνηση που θα αναγεννήσει τον Παύλο και θα δώσει στο κοινό συγκλονιστικές live εμφανίσεις, ερμηνεύοντας από τους αγαπημένους του Rolling Stones μέχρι Lou Reed.

Αποτέλεσμα της συνεργασίας τους είναι ο δίσκος Φλου, ο σημαντικότερος δίσκος της ελληνικής ροκ σκηνής. Το άλμπουμ βαπτίστηκε από το τραγούδι «Ο Μπάμπης ο Φλου», που αναφέρεται σε υπαρκτό πρόσωπο που έζησε στη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια των φοιτητικών χρόνων του Παύλου. Έναν γεράκο μπεκρή που σε κάθε ερώτηση απαντούσε φιλοσοφημένα: «φίλε μου τα πάντα είναι φλου..»

Τα κομμάτια «Μου πες θα φύγω» και «Πού να γυρίζεις», αναφέρονται στα αδιέξοδα μιας σχέσης και στα σημάδια του πόνου που αφήνει ο χωρισμός. Με το τραγούδι «Οι σοβαροί κλόουν», ο Παύλος ρίχνει μια κριτική ματιά στα φοιτητικά του χρόνια και τη σκληρή πραγματικότητα της εποχής. Το κομμάτι «Το ‘69 με κάποιον φίλο» αναφέρεται στην ίδια περίοδο, στην αδελφική φιλία και τα κοινωνικά αδιέξοδα που τους πνίγουν.

Το σημαντικότερο ίσως κομμάτι του δίσκου είναι «Η ώρα του stuff», όπου ο Παύλος κάνει την πρώτη κατάθεση γύρω από το πρόβλημα των ναρκωτικών. Είναι ένας επικήδειος και μια μελλοντική προφητεία γι’ αυτούς που βυθίζονται στον σκληρό κόσμο των ουσιών χωρίς δυνατότητα διαφυγής. Γύρω από το ίδιο θέμα εστιάζει και το κομμάτι «Τω άγνωστω Θεώ», που στέλνει συνταρακτικές κραυγές αγωνίας. Με το «Εν κατακλείδι», ο Σιδηρόπουλος αναδεικνύει τις στιχουργικές επιρροές από τον Lou Reed, ενός μουσικού που επηρέασε τα μέγιστα τον Παύλο.

Σύντομα η συνεργασία με τους Σπυριδούλα θα λάβει τέλος, λόγω διαφοράς φιλοσοφίας. Για ακόμη μια φορά ο Παύλος μένει αταλάντευτος στις αρχές του, πληρώνοντας το κόστος. Το 1979 μετά από πρόσκληση του σκηνοθέτη Ανδρέα Θωμόπουλου, συμμετέχει στη βιογραφική ταινία Ο Ασυμβίβαστος, έχοντας πρωταγωνιστικό ρόλο και ερμηνεύοντας πέντε μπαλάντες, με πιο γνωστή το «Να μ’ αγαπάς». Η ταινία θα προβληθεί στο φεστιβάλ Ελληνικού κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης, με μέτριες κριτικές.

Η δημιουργική ανησυχία του Σιδηρόπουλου τον οδηγεί στην ίδρυση της Εταιρείας Καλλιτεχνών, με πολλές live εμφανίσεις, ενίοτε επεισοδιακές, με αποκορύφωμα το live στο Σπόρτινγκ το 1980. Το γκρουπ θα έχει μικρή διάρκεια ζωής καθώς λίγο μετά διαλύεται. Ακολουθεί η συνεργασία με τους Απροσάρμοστους το 1981 και οι εμφανίσεις του σχήματος στο Κύτταρο. Ένα χρόνο μετά κυκλοφορούν τον δίσκο Εν Λευκώ, που είναι ένα καθαρά βιογραφικό άλμπουμ που καταγράφει ωμά τον εφιάλτη των ναρκωτικών, το ψεύτικο ταξίδι και τα αδιέξοδα των χρηστών.

Οι αντιδράσεις που προκάλεσε ήταν έντονες, τόσο πριν όσο και μετά την κυκλοφορία του. Η δισκογραφική εταιρεία απαιτεί την λογοκρισία σε τρία κομμάτια του δίσκου και την απαγόρευση της μετάδοσης από το ραδιόφωνο και την τηλεόραση. Στο κομμάτι «Το βιβλίο των Ηρώων», ο Παύλος εξομολογείται δημόσια και ταυτόχρονα καταδικάζει. Στο «Η», καταθέτει το προσωπικό του δράμα και λειτουργεί ως αντιπρόσωπος όσων αντιμετωπίζουν αυτό το μαρτύριο. Την ίδια θεματική ακολουθούν και τα κομμάτια «Θάνατος» και «Ύστατη στιγμή», δηλώνοντας την απόγνωση και την αυτοκαταστροφή, ενώ στο τραγούδι «Άντεργκραουντ με στρας» παρατηρούμε τις έντονες επιρροές από τη μουσική των David Bowie και Lou Reed.

Το τραγούδι «Voodoo child», είναι εμπνευσμένο από το ομώνυμο του Jimi Hendrix. Υπάρχει σαφής παραλληλισμός ανάμεσα στην κούκλα που χρησιμοποιούν για να κάνουν τα μάγια, τρυπώντας την με καρφίτσες, και στις τρύπες στο σώμα του χρήστη από τις βελόνες για τη χρήση των ουσιών. Το τραγούδι «Κάποτε θα δεις», είναι μια πικρή μουσική σύνθεση με ωμή εξιστόρηση των δεινών και στίχους που ματώνουν. Το άλμπουμ κλείνει με μια μελωδική μουσική ενορχήστρωση, το «Επειδή χωρίσαμε σαν εραστές». Ουσιαστικά το Εν Λευκώ είναι ένα προσωπικό εφιαλτικό ψυχογράφημα του Παύλου.

Ο δίσκος που ακολουθεί στρέφεται στη σάτιρα, και αποτελεί μια αναφορά στις ρίζες του Σιδηρόπουλου. Το Zorba the freak, μας υπενθυμίζει ότι ο Παύλος ήταν δισέγγονος του Ζορμπά, του ήρωα στο ομώνυμο βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη. Από τα σημαντικότερα κομμάτια του δίσκου είναι το «Μίκη Μάου(ς)» που αποτελεί μια ολομέτωπη επίθεση προς τον Μίκη Θεοδωράκη ο οποίος αντιμάχονταν το ροκ τραγούδι. Ο Παύλος ενεργεί ως εκπρόσωπος ολόκληρης της ελληνικής ροκ σκηνής, δίνοντας μια άμεση και σκληρή απάντηση στον μουσικοσυνθέτη.

Η επόμενη συνεργασία του Σιδηρόπουλου είναι ξανά με τον Γιάννη Μαρκόπουλο, στον δίσκο Τολμηρή Επικοινωνία, όπου και ερμηνεύει συγκλονιστικά τον «Ηλεκτρικό Θησέα» και άλλα δυο κομμάτια. Το 1989 κυκλοφορεί το άλμπουμ Χωρίς Μακιγιάζ, που αποτελείται αποκλειστικά από ηχογραφημένες live εμφανίσεις στο κλαμπ Μετρό. Το κομμάτι «Welcome to the show» είναι από τα χαρακτηριστικά τραγούδια του δίσκου, όπως και το «Της εθνικής συμφιλίωσης», με το οποίο ασκεί μια δυνατή κριτική στους βολεμένους της περασμένης γενιάς. Αυτός ήταν και ο τελευταίος εν ζωή δίσκος του Παύλου.

Το βράδυ της 6ης Δεκεμβρίου του 1990 ο Παύλος Σιδηρόπουλος έσβησε, νικημένος από το πάθος που τον κυρίευσε για μεγάλο μέρος της ζωής του. Μια υπερβολική δόση ηρωίνης στάθηκε μοιραία. Η κηδεία του έγινε στη Νέα Φιλαδέλφεια, στο νεκροταφείο του Κόκκινου Μύλου, όπου πλήθος θαυμαστών τον συνόδευσε, τραγουδώντας.

Το 1991 κυκλοφορεί το άλμπουμ Άντε και καλή τύχη μάγκες, ένα μισοτελειωμένο έργο, με τον Παύλο να ερμηνεύει τέσσερα από τα εννιά κομμάτια. Στο καταγγελτικό τραγούδι «Ετούτη η πόλη», στηλιτεύει τις απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης στις πόλεις, ενώ με το «Ας την καρδιά σου», γελοιοποιεί την μικροαστική και κατεστημένη θέση και σαρκάζει την καθημερινή ρουτίνα. Στο κομμάτι «Ερωτικό» κυριαρχεί ο πόνος και η θλίψη, το ανεκπλήρωτο μιας σχέσης, απόρροια των δεινών της εξάρτησης από τις ουσίες ενώ το κομμάτι «Απροσάρμοστοι» είναι αφιερωμένο στους πιστούς επί μια δεκαετία συνοδοιπόρους και φίλους του μουσικούς.

Το άλμπουμ Τα μπλούζ του πρίγκηπα, κυκλοφόρησε το 1992 και περιέχει παλιές ερασιτεχνικές ηχογραφήσεις του Παύλου, τραγούδια με ρεμπέτικη δομή, που τονίζουν και τον θαυμασμό του Σιδηρόπουλου προς τη ρεμπέτικη μουσική. Είναι γνωστό πως ο Παύλος εκτιμούσε απεριόριστα τον Μάρκο Βαμβακάρη και τους ρεμπέτες. Το τραγούδι «Αν ήσουν φίλος» αναφέρεται στις σχέσεις μιας φιλίας και στη ντομπροσύνη που θα έπρεπε να υπερισχύει σ’ αυτή. Ο «Χαρμάνης», τονίζει την απόγνωση και τα αδιέξοδα μέσα σε μια αστεία κοινωνία.

Μετά τον θάνατο του Παύλου κυκλοφόρησαν και κάποια άλλα άλμπουμ, όπως το Εν αρχή ην ο λόγος, το 1994, που περιέχει ανέκδοτα κομμάτια, ζωντανές ηχογραφήσεις και συνεντεύξεις του Παύλου στα μέσα ενημέρωσης. Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε και ο δίσκος Η φαντασία στην εξουσία, με τον Παύλο να ερμηνεύει τον «Αμετανόητο», που είναι μια ευθεία επίθεση στο κοινωνικό status quo, αλλά και το ομώνυμο, με το άλμπουμ, τραγούδι.

Ο Παύλος Σιδηρόπουλος αποτελεί αναμφισβήτητα το μεγαλύτερο κεφάλαιο γι’ αυτό που συνηθίζουμε να λέμε ελληνικό ροκ τραγούδι. Ουσιαστικά υπήρξε ο θεμελιωτής του, μέσα από μια μακρά περίοδο αμφισβήτησης και απογοητεύσεων. Δεν αποτελούσε απλώς έναν άξιο ερμηνευτή αλλά η σχέση με τα τραγούδια του ήταν βιωματική. Σε δύσκολες εποχές πρόταξε τον ελληνικό στίχο για το ροκ τραγούδι, αδιαφορώντας για την εμπορικότητα των δημιουργημάτων του. Πάντα ειλικρινής και αυθεντικός, όπως ένας πραγματικός ρόκερ, μιλούσε τη γλώσσα της αλήθειας με κάθε κόστος.

Συνήθιζε να ξαφνιάζει με την τόλμη των στίχων του, οι οποίοι έσταζαν αίμα, και τάχθηκε ξεκάθαρα με το πλευρό των καταδικασμένων στο αιώνιο μαρτύριο της σκέψης, της απεγνωσμένης αναζήτησης μιας αξιοπρεπούς ζωής.

* Οι πληροφορίες για τα τραγούδια του Παύλου είναι από το βιβλίο του Ντίνου Δηματάτη: Το μοναχικό μπλουζ του πρίγκιπα (εκδόσεις Κατσάνος). Ένα, επίσης, ενδιαφέρον βιογραφικό βιβλίο για τη ζωή και το έργο του Παύλου Σιδηρόπουλου είναι το: Παύλος Σιδηρόπουλος – Που να γυρίζεις, του Άκη Λαδικού (εκδόσεις Λιβάνη). Δυστυχώς τα συγκεκριμένα βιβλία είναι πλέον εξαντλημένα από τους εκδοτικούς οίκους.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Η θέση σου είναι στην Αθήνα, Πρίγκιπα
Το όψιμο φθινόπωρο στους κήπους της έπαυλης σε ξεγελά
και οι πικροδάφνες σου φυλλορροούν στο πέτρινο κλιμακοστάσιο, σε ξενίζουν
ακούς τα παραδείσια πουλιά μες στις λακκούβες του νερού
χτυπάει εντός σου η μηχανική καρδιά της πόλης
Λες αύριο θα εκφωνήσω τον επικήδειο των ποιητών – και το αναβάλλεις
μικρές θαλάσσιες εκδρομές και τα βραδάκια λικνίζεσαι στις δισκοθήκες
η καρβουνόσκονη μόλις αγγίζει τα παιδιά της δυτικής ακτής
σήμαντρα δειλινού και άνθη λεμονιάς
μες τους δασώδεις λόφους της Αιώνιας Πόλης
Κι όμως η θέση σου είναι στην Αθήνα, Άρχοντα
μόλις ακούγεσαι μες στα παράσιτα και τους πομπούς
σ’ άκουσα χθες με άλλη μουσική να θρηνωδείς
η φωνή σου δεν άλλαξε, την ξέρω απ’ τον καιρό της διαδοχής
η νύχτα πέφτει

Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου, Στους κήπους της έπαυλης. Από τη συλλογή: Ωδές στον Πρίγκιπα (1981)

Advertisements