L’Homme Révolté

Το δοκίμιο του Camus εκδόθηκε το 1951. Εξήντα τρία χρόνια μετά, διατηρεί ζωντανό τον σφυγμό του. Η κριτική που ασκεί ο Camus στις επαναστατικές επιλογές, που, αδιαφορώντας για την ποδηγέτηση της ελευθερίας του ανθρώπου, κατατείνουν στον ολοκληρωτισμό, είναι οξεία. Υπέρμαχος της ελεύθερης ανθρώπινης υπόστασης, αμφισβητεί την ρητορική ηθικολογία που συγκαλύπτει την πρακτική νομιμοποίηση της βίας, παντί τρόπω. «Ένας σκοπός που προσφεύγει σε άδικα μέσα δεν είναι δίκαιος σκοπός». Απέναντι σε κάθε είδους μανιχαϊσμό, προτάσσει την καταδίκη της μοναδικής αλήθειας, διατρανώνει την αντίθεσή του σε κάθε είδους δογματισμό και αναδεικνύει την πολυπλοκότητα του κόσμου.

Στο αριστουργηματικό δοκίμιο του Camus, ο αναγνώστης έρχεται σε επαφή με τη φιλοσοφική σκέψη του Friedrich Nietzsche (που επηρέασε τα μέγιστα τον Αλγερινό στοχαστή), του Karl Marx και του Auguste Comte, με την ποιητική λογική του Comte de Lautreamont και του Arthur Rimbaud αλλά και με τα ιδεολογικά ρεύματα του μηδενισμού και της αναρχίας. Από μια άποψη, το βιβλίο λειτουργεί σαν μεγεθυντικός φακός που εστιάζει στα μεγάλα προβλήματα που ενυπάρχουν στην δική μας εποχή, όπου η ρητορική της βίας, ο ευτελισμός της ηθικής ανωτερότητας της κριτικής σκέψης και η συνακόλουθη υποτίμηση της ελευθερίας του ανθρώπου του 21ου αιώνα, αποτελούν τα κύρια χαρακτηριστικά της.

Ο Επαναστατημένος Άνθρωπος που χαρακτηρίστηκε ως «ένα από τα σπουδαιότερα µανιφέστα ανθρωπισµού» (The Times) σίγουρα δεν είναι ένα εύκολο ανάγνωσμα, και απαιτεί την πλήρη νοητική συνέργεια του αναγνώστη. Ανεξαρτήτως του πώς τοποθετεί την ύπαρξη του ο καθένας μας σ’ αυτό τον κόσμο, και της καταγραφής της ιδεολογικής του ταυτότητας, δεν μπορεί παρά να θαυμάσει την λαμπρή οξυδέρκεια του μανιώδους καπνιστή, που το ουμανιστικό του έργο τον κατατάσσει ως έναν από τους μεγαλύτερους υπέρμαχους της ελευθερίας του σύγχρονου ανθρώπου.

«Εάν επιθυμεί να παραμείνει ζωντανός ο επαναστατικός νους πρέπει να επιστρέψει στις πηγές της εξέγερσης και να αντλήσει την έμπνευσή του από το μοναδικό σύστημα σκέψης που παραμένει πιστό στην προέλευσή του, τη σκέψη που αναγνωρίζει τα όρια». Το σημαντικό δοκίμιο του Albert Camus «Ο Επαναστατημένος Άνθρωπος» (L’Homme Révolté) κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη, σε μια πολύ προσεγμένη έκδοση και κοστίζει 17€.

Ο Albert Camus γεννήθηκε τον Νοέμβριο του 1913 στην Αλγερία και πέρασε τα παιδικά του χρόνια, ορφανός από πατέρα, σε συνθήκες στέρησης, σ’ ένα αυστηρό οικογενειακό περιβάλλον. Ταλαιπωρήθηκε από τη φυματίωση και βρήκε διέξοδο στο χώρο των γραμμάτων, βοηθούμενος και από τον εξαιρετικό του δάσκαλο, Louis Germain, (θα του αφιερώσει πολλά χρόνια μετά -1957- την ομιλία του, κατά την τελετή απονομής του Νομπέλ Λογοτεχνίας).

Πνεύμα ανήσυχο, αρθρογραφεί σε διάφορα έντυπα της εποχής (Sud, Alger Republicain, Combat) ενώ ιδρύει με τους φίλους του το Theatre du Travail, στο οποίο ανεβαίνει και το έργο του «Εξέγερση στις Αστούριες». Είναι η εποχή που ξεκινά η ενεργή του ενασχόληση με την πολιτική. Καταξιώνεται ως μια από τις σημαντικότερες λογοτεχνικές παρουσίες της γενιάς του, και το έργο του που κινείται γύρω από την έννοια του παραλόγου και την ιδέα της εξέγερσης, σηματοδοτεί μια ολόκληρη εποχή.

Ο William Faulkner συνοψίζει, ίσως καλύτερα από όλους, το γενικό νόημα του έργου του σπουδαίου διανοούμενου: «Ο Camus έλεγε πως ο μόνος αληθινός ρόλος του ανθρώπου, που έχει γεννηθεί σ’ έναν παράλογο κόσμο, ήταν να ζει, να συνειδητοποιεί τη ζωή του, την εξέγερση και την ελευθερία του».

Στην περίοδο της Αντίστασης εκδίδονται τα δυο -ίσως- σημαντικότερα του έργα, το μυθιστόρημα «Ο Ξένος» (1942) και το δοκίμιο «Ο Μύθος του Σίσυφου» (1943) μέσα από τα οποία εκφράζει την συνειδητή άρνηση. Με την «Πανούκλα» (1947), τους «Δικαίους» (1949) αλλά κυρίως τον «Επαναστατημένο Άνθρωπο» (1951) εκφράζει το θετικό, ότι ο άνθρωπος δεν είναι εντελώς αδύναμος και μπορεί να ορίσει τη μοίρα του.

Υποστηρίζει σθεναρά τις ιδέες του, δημιουργώντας μοιραία και πολλές εχθρότητες, όπως με τους σουρεαλιστές και τον Jean-Paul Sartre, τάσσεται κατά της θανατικής ποινής, και το 1956 δημοσιεύει το τελευταίο μεγάλο του έργο, την «Πτώση», απότοκο μιας εποχής απογοητεύσεων και περισυλλογής. Στις 4 Ιανουαρίου του 1960 ο Camus σκοτώνεται σε αυτοκινητικό δυστύχημα. «Τίποτα δεν είναι πιο συγκλονιστικό από τον θάνατο ενός παιδιού, και τίποτα πιο παράλογο από τον θάνατο σε αυτοκινητικό δυστύχημα» συνήθιζε να λέει στους φίλους του.

Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 30 – 35 ώρες.

Advertisements