Άκης Πάνου

Γεννήθηκε στα Πατήσια, ένα μεσημέρι του Δεκέμβρη του 1933. Μεγάλωσε σε μια εποχή δύσκολη, στη κατοχική Αθήνα, με στερήσεις και φτώχεια, δεν γνώρισε τα ανέμελα παιδικά χρόνια μιας και η ανάγκη τον έσπρωξε από νωρίς στη βιοπάλη. Εγκατέλειψε γρήγορα το δημοτικό σχολείο και έκανε πολλές δουλειές για να επιβιώσει.

Στη μουσική τον μύησε ο αδερφός του, μαθαίνοντας του κιθάρα. Η τραγωδία που έπληξε την οικογένεια του, μετά τον ξαφνικό χαμό του αδερφού του (τον σκότωσε το Τραμ) στοίχισε πολύ στον Άκη Πάνου, καθώς σε ηλικία 15 ετών έχασε τον καλύτερο του φίλο.

Η γνωριμία με τον Γιάννη Σταματίου (ο γνωστός ‘’Σπόρος’’) υπήρξε καταλυτική για τη μετέπειτα πορεία του στο χώρο του τραγουδιού. Η φιλική σχέση που ανέπτυξαν ήταν πολύ στενή, και μαζί έκαναν τη πρώτη γνωριμία με τον κόσμο της νύχτας, παίζοντας μουσική σε ταβέρνες της περιοχής τους. Παράλληλα ο νεαρός Άκης Πάνου κάνει και άλλες δουλειές για τα προς το ζην· στο εργοστάσιο βερνικιών Τιμόρ, στο τυπογραφείο Φοίνιξ, πλανόδιος πωλητής τσιγάρων στο δρόμο.

Αργότερα, στρέφεται, με ιδιαίτερη επιτυχία, στη δημιουργία χειροτεχνιών από την επεξεργασία του χαλκού, του σιδήρου και του ξύλου. Φτιάχνει από κοσμήματα μέχρι όργανα μουσικής, και είναι ο πρώτος που βάζει φιγούρες στο μπουζούκι. Το αποτέλεσμα της δουλειάς του ήταν τόσο καλό, που πολλοί επιφανείς οργανοπαίκτες, όπως ο Ζαμπέτας, εμπιστεύονται τον Πάνου για το μπουζούκι τους.

Ο Άκης Πάνου εμφανίζεται μέχρι και το 1958 στα κέντρα της περιοχής της Καλλιθέας, των Πετραλώνων, της Δάφνης και του Ρέντη. Το τέλος του ως οργανοπαίκτης είναι άδοξο, μιας και ένα ατύχημα με το σκαρπέλο κατά την εργασία του ως τεχνίτης, του κόβει τους τένοντες από το ένα χέρι και του αχρηστεύει δυο δάκτυλα. Είναι η εποχή που ανατέλλει το άστρο του συνθέτη, που θα στιγμάτιζε για πάντα το ελληνικό τραγούδι.

Αυτοδίδακτος ως μουσικός, έγραφε μόνος του τους στίχους και τη μουσική των τραγουδιών του. Οι στίχοι του είναι άμεσοι, βιωματικοί και μέσα από την απλότητά τους αναδεικνύουν μεγάλες έννοιες. Χαρακτηρίζονται από αξιοζήλευτη ευρηματικότητα και θα μπορούσαμε να πούμε πως ο λόγος του είναι ‘’εικαστικός’’. Οι εικόνες που δημιουργεί είναι υπερρεαλιστικές, μοναδικό φαινόμενο στο χώρο του λαϊκού τραγουδιού. Έμαθε να γράφει από τον Σουρή και τον Τσιφόρο, και αν και ανορθόγραφος, τα ελληνικά του ήταν τέλεια.

Ως καλλιτέχνης ο Άκης Πάνου ήταν ασυμβίβαστος. Έγραφε τα τραγούδια που εξέφραζαν τον ίδιο και τις αξίες που πίστευε και όχι κατά παραγγελία των δισκογραφικών εταιρειών. Έφτασε στο σημείο να ζει χωρίς πόρους, με κομμένο το ηλεκτρικό ρεύμα, αλλά χωρίς καμία υποχώρηση στα πιστεύω του.

Τα τραγούδια του Άκη Πάνου ήταν κομμάτια της ψυχής του, γι’ αυτό και δεν τα έδινε στον οποιονδήποτε για να τα ερμηνεύσει. Είναι γνωστό πως είχε σε μεγάλη εκτίμηση τον Στέλιο Καζαντζίδη και αν μπορούσε θα είχε δώσει και τα 197 τραγούδια που κυκλοφόρησε, στον Πόντιο τραγουδιστή.

Έχοντας μια καλή εικόνα του συνόλου του έργου του, μπορεί κάποιος να διαπιστώσει πως ο Άκης Πάνου ουσιαστικά περιέγραψε στο χαρτί τη ζωή του, της έβαλε νότες και τη τραγούδησε. Η προσέγγιση του στα ζητήματα της ζωής και του θανάτου ήταν πολύ βαθιά.

Ο Άκης Πάνου ήταν μέγας θαυμαστής του Μάρκου Βαμβακάρη. Επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από το έργο του, και στάθηκε δίπλα του μέχρι το τέλος της ζωής του. Λίγοι γνωρίζουν πως ο Μάρκος είχε δώσει το μπουζούκι του στον Άκη Πάνου, θέλοντας μ’ αυτό τον τρόπο να τον ευχαριστήσει, μιας και ο Πάνου ήταν από τους λίγους που του συμπαραστάθηκαν κατά την περίοδο που αντιμετώπιζε τα μεγάλα προβλήματα υγείας, ηθικά αλλά και οικονομικά.

Ο κόσμος του Άκη Πάνου χαρακτηριζόταν από έναν κώδικα αξιών ακατανόητο από πολλούς. Ο σπουδαίος δημιουργός ήταν παιδί μιας ηρωικής εποχής, που χαρακτηριζόταν από ανθρώπους που πάλεψαν για τα ιδανικά τους και αίφνης βρέθηκαν σε μια ‘’κινούμενη άμμο’’, αδυνατώντας να προσαρμοστούν στη νέα εποχή. Ευθύς, δυσπρόσιτος και αυταρχικός σαν άνθρωπος, αλλά συνάμα εξαιρετικά ευαίσθητος σαν καλλιτέχνης, ο Άκης Πάνου όταν έπιανε τη πένα, είτε για να γράψει είτε για να παίξει το μπουζούκι, σε παράσερνε σ’ ένα μυστήριο και θαυμαστό κόσμο.

Η ζωή του Άκη Πάνου ξεκίνησε με τραγωδία και με τον ίδιο τρόπο τελείωσε. Ένας ευαίσθητος καλλιτέχνης, που στη ζωή του δεν είχε πειράξει ούτε μυρμήγκι, έφτασε στο σημείο να αφαιρέσει τη ζωή ενός νέου ανθρώπου, αισθανόμενος ότι του παραβίασαν τον ηθικό κώδικα βάσει του οποίου ζούσε και τον εξευτέλισαν.

Στις 1 Αυγούστου του 1997 και ενώ βρισκόταν στο σπίτι του στην Ξάνθη, σκότωσε τον φίλο της κόρης του, αδυνατώντας να ανεχθεί την προσβολή της ανυπακοής του παιδιού του στις πατρικές προσταγές. Εγκλωβισμένος στις αξίες μιας άλλης εποχής, καταδίκασε τον εαυτό του σε ένα τραγικό τέλος. Το δικαστήριο τού επέβαλε την ποινή της ισόβιας κάθειρξης, μη αναγνωρίζοντας του κανένα ελαφρυντικό.

Κατά τη διάρκεια της σύντομης παραμονής του στη φυλακή έγραψε μερικές δεκάδες τραγούδια, που είχε προγραμματίσει να τα δώσει στον Στέλιο Καζαντζίδη. Τελικά τα τραγούδια έμειναν για πάντα στο συρτάρι του, μιας και τον πρόλαβε ο καρκίνος, στις 7 Απριλίου του 2000, λυτρώνοντας τον από το μαρτύριο της φυλακής. Ένα χρόνο αργότερα έφυγε από τη ζωή και ο Στέλιος.

Ο Άκης Πάνου, ένας γενναίος και μοναχικός καλλιτέχνης, δεν γνώρισε καταξίωση αντάξια του μεγέθους του. Έζησε όμως τη ζωή του όπως εκείνος ήθελε. Σ’ ένα στίχο του, που νομίζω πως τον χαρακτηρίζει απόλυτα, γράφει: ‘’ο πιο καλός μου φίλος κι ο πιο κακός εχθρός μου είναι ο εαυτός μου.’’

Advertisements