«κραυγή κινδύνου»

Τίτος Πατρίκιος

Τίτος Πατρίκιος

Οι δρόμοι γέμισαν ξανά

έναν βουβό και βρώμικον αγέρα

σαν από στόμα πεινασμένου.

Πάλι ένας ξένος ήρθε στον τόπο μας

με πολλά παράσημα, πολλούς χαρτοφύλακες,

πολύ αίμα πηγμένο στα νύχια

να μελετήσει τον πόλεμο.

Σαν αγάλματα που χρόνια ξεχάστηκαν

στην πιο υγρή γωνιά των πάρκων,

πράσινοι, πέτρινοι,

με γύψο στις ρωγμές που άνοιξαν οι καιροί,

συσκέπτονται στα γραφεία τους.

Κάτω απ’ τα πολυτελή τραπέζια

κάτω απ’ τις οικονομικές στατιστικές και τα σχεδιαγράμματα

παραμονεύει μια στοίβα νεκροκεφαλές.

Οι ομιλίες τους είναι μετάλλινες

οι ανάσες είναι μετάλλινες

σε κάθε τσέπη στις μολυβένιες τους στολές

ή τα νικέλινα γυαλιστερά κουστούμια τους

υπάρχει κι ένα έγγραφο

πιτσιλισμένο θάνατο.

Γδέρνουν σιγά – σιγά το χώμα της πατρίδας

ξεριζώνουν το γρασίδι

κι απομένει ο γρανιτένιος σκελετός της γης

γυμνός, χωρίς ούτε ένα λουλούδι

να το φοράν οι κοπέλες στα μαλλιά τους

κι απομένουν τα εγκαταλειμμένα λατομεία

γεμάτα πυρομαχικά.

Σ’ όποιο σημείο του χάρτη ακουμπάν

εκεί τα σπαρτά πεθαίνουν.

Όμως τα παιδιά παίζουν τους βόλους τους

στα ρείθρα των πεζοδρομίων,

τα πλοία ταξιδεύουν και μεταφέρουν

εμπορεύματα και χρηματαποστολές,

την ίδια ώρα που ετοιμάζεται

με παγερούς και στίλβοντες υπολογισμούς

η μεγάλη κλεψύδρα της ανθρωπότητας

που θέλει το αίμα όλων μας για να γεμίσει

και μεις γινόμαστε από μια μονάδα

στους πολυψήφιους αριθμούς του φόνου και της αρπαγής.

Ε αδέρφια, ακούστε!

Ο αγέρας αυτός που αγγίζει τα πρόσωπά μας

που πτυχώνει τα πουκαμισάκια των παιδιών

που κουνάει τα πλοία στο λιμάνι

δεν είναι θαλασσινός μπάτης.

Είναι οι εξατμίσεις των βομβαρδιστικών αεροπλάνων

τ’ αέρια των μυδράλιων

οι φωτιές κι οι καπνοί των ναπάλμ

που όπου κι αν πάμε θα μας φτάνουν.

Αδέρφια, η γη μας είναι όμορφη

και μας την κλέβουνε

η θάλασσα μας καθαρή

και τη λερώνουν

εμείς είμαστε για ν’ αγαπάμε

και μας ποτίζουν μίσος

κι αυτός ο λόφος, ο συρματοπλεγμένος,

μ’ αυτά τ’ αλλόκοτα ικριώματα,

με  τ’ αντιαεροπορικά κανόνια,

είναι για να φυτέψουμε αμπέλια,

για να περπατάν ερωτευμένα ζευγάρια.

Αχ, η καλημέρα του γείτονα χαμένη,

το πιάτο χωρίς φαΐ, ο ύπνος χωρίς γαλήνη

και τα παιδιά να κλαίνε, να πεινάνε,

να παίρνουν στο σχολειό κακούς βαθμούς…

Ε αδέρφια, αδέρφια,

κίνδυνος!

Αυτός ο ξένος

μες στις μαρμάρινες κλειδώσεις του κρύβει το θάνατο

και στ’ άδεια μάτια του,

πάλι το θάνατο.

Αδέρφια κίνδυνος!

Το ξέρουμε πως είναι άγρια η φωνή μας

πως είναι βραχνή

μα πρέπει ν’ ακουστεί.

Στ’ αργαλειά της πείνας και του φόβου

υφαίνουν το κακό ολονών.

Είναι άγρια η φωνή μας

μα πιο άγρια είναι η νύχτα που έρχεται.

Χτυπήστε λοιπόν τις καμπάνες του κινδύνου

σημάνετε συναγερμό παντού.

Έτσι λοιπόν,

χτυπήστε τις καμπάνες

να το μάθουν όλοι οι άνθρωποι

όλες οι μητέρες

όλα τα καμένα χωριά

η φωνή της  Ελλάδας ν’ ακουστεί

πάνω απ’ τις πολύχρωμες ρεκλάμες

πάνω απ’ τα πολύχρωμα πουκάμισα

πάνω απ’ τα πολύχρωμα περιοδικά

που πάν να κρύψουν το σκοτάδι της σφαγής.

Η φωνή μας είναι άγρια

όπως άγρια είναι κι η απόφασή μας,

να θέλουμε σοδειές για τα χωράφια μας,

ν’ αγαπάμε τα φράγματα που δεν μπορεί

θα γίνουνε μια μέρα στα ποτάμια μας,

ν’ αγαπάμε τ’ αρχαία μάρμαρα,

ν’ αγαπάμε την ειρήνη.

Τίτος Πατρίκιος. Ποιήματα Ι. 1948-1954. Πρώτη Έκδοση: 1954

Ο Τίτος Πατρίκιος είναι Έλληνας ποιητής, πεζογράφος και μεταφραστής, της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, που έχει τιμηθεί με το Ειδικό Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας το 1994. Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 21 Μαΐου 1928, αποφοίτησε από το Βαρβάκειο Γυμνάσιο το 1946 και στη συνέχεια από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Άσκησε για κάποιο διάστημα το επάγγελμα του δικηγόρου. Στη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής έλαβε μέρος στην Εθνική Αντίσταση με την ΕΠΟΝ και στη συνέχεια με τον ΕΛΑΣ. Το 1944 καταδικάστηκε σε θάνατο από συνεργάτες των Γερμανών και η εκτέλεσή του ματαιώθηκε την τελευταία στιγμή. Εξορίστηκε στη Μακρόνησο και στον Αϊ-Στράτη. Σπούδασε Κοινωνιολογία στην École Pratique des Hautes Études στο Παρίσι, όπου αργότερα πήρε μέρος στις αντιδικτατορικές εκδηλώσεις εναντίον της χούντας των Συνταγματαρχών στην Ελλάδα. Εργάστηκε στην έδρα της UNESCO στο Παρίσι και στη Διεθνή Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας στη Ρώμη. Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1975 και εργάστηκε ως δικηγόρος, κοινωνιολόγος και λογοτεχνικός μεταφραστής καθώς και στο Κέντρο Μαρξιστικών Μελετών. Το 2008 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών για το σύνολο του έργου του. «Ποτέ δεν είναι οι μέρες ποιητικές και ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται η ποίηση. Και όσο λιγότερο ποιητικές είναι τόσο πιο κόντρα πρέπει να πηγαίνεις», δήλωσε κατά τη βράβευση ο Τίτος Πατρίκιος. Προβληματισμένος για τις ταραγμένες μέρες που βίωσε η Ελλάδα, πρόσθεσε ότι προσπαθεί να κατανοήσει τα γεγονότα «χωρίς έτοιμες ιδέες και χωρίς να θέλει να ταυτιστεί με τους νέους, παριστάνοντας τον δεκαεξάρη». Σχετικά με την ποιητική έμπνευση, ο Τίτος Πατρίκιος επί χρόνια πίστευε ότι δεν υπάρχει έμπνευση. Ότι όλα είναι μεταφυσικά κατασκευάσματα και ότι αυτό που έχει σημασία και σπουδαιότητα είναι η δουλειά. «Ο Ρίτσος έλεγε ότι αν δεν το γράψεις τουλάχιστον είκοσι φορές ένα ποίημα, δεν μπορείς να καταλήξεις αν τελείωσε ή δεν τελείωσε. Τα τελευταία χρόνια όμως έχω αρχίσει να υποπτεύομαι ότι και η έμπνευση παίζει κάποιο ρόλο, με την έννοια ότι κάποια στιγμή κάτι σου φωτίζεται πιο καθαρά απ’ ό,τι το συνηθισμένο. Σαν να πέφτει στα πράγματα μία λάμψη, αλλά αυτή η λάμψη πάει χαμένη, όταν δεν κάθεσαι να την δουλέψεις. Για να είσαι καλός ποιητής, πρέπει να έχεις και μία ακατάπαυστη ροπή προς την επιπολαιότητα». Το 2016 βραβεύτηκε με το Γαλλικό βραβείο ποίησης, για τη δίγλωσση ανθολογία ποιημάτων του «Στο οδόφραγμα του χρόνου».

Εργογραφία

Ποίηση
Χωματόδρομος, 1954. Μαθητεία, εκδ. Πρίσμα, 1963. Προαιρετική Στάση, εκδ. Ερμής, 1975, εκδ. Γνώση, 1981, 1992. Θάλασσα Επαγγελίας, εκδ. Θεμέλιο, 1977, 1980, 1985. Αντιδικίες, εκδ. Ύψιλον, 1981, 1983. Αντικριστοί καθρέφτες, εκδ. Στιγμή, 1988, 1991. Παραμορφώσεις, εκδ. Διάττων, 1989. Μαθητεία ξανά, εκδ. Διάττων, 1991. Η Ηδονή των παρατάσεων, εκδ. Διάττων, 1992, εκδ. Κέδρος, 1998. Ποιήματα Ι, εκδ. Κέδρος, 1998. Ποιήματα ΙΙ, εκδ. Κέδρος, 1998. Ποιήματα ΙΙΙ, εκδ. Κέδρος, 1998. Η αντίσταση των γεγονότων, εκδ. Κέδρος, 2000. Η πύλη των λεόντων, εκδ. Διάττων, 2002. Ποιήματα IV, εκδ. Κέδρος, 2007. Η νέα χάραξη, εκδ. Κέδρος, 2007. Λυσιμελής πόθος, εκδ. Διάττων, 2008. Συγκατοίκηση με το παρόν, εκδ. Κέδρος, 2011.  Οι λέξεις γυμνές, 2013.

ΠεζάΗ Συμμορία των δεκατριών, εκδ. Διάττων, 1990, εκδ. Κέδρος, 2000. Συνεχές Ωράριο, εκδ. Διάττων, 1993, εκδ. Κέδρος, 2000. Στην ίσαλο γραμμή (Αφηγήσεις), εκδ. Κέδρος, 1997, 1999. Περιπέτειες σε τρεις σχεδίες (Αφηγήσεις), εκδ. Κέδρος, 2006. Ο πειρασμός της νοσταλγίας – Σημειώσεις καθημερινότητας, εκδ. Κίχλη, 2015.

Μεταφράσεις στα ελληνικάΓκέοργκ Λούκατς, Μελέτες για τον ευρωπαϊκό ρεαλισμό, εκδ. Εκδοτικόν Ινστιτούτο Αθηνών, 1957. Aragon Louis, Μ’ ανοιχτά χαρτιά, εκδ. Θεμέλιο, 1965, εκδ. Ηριδανός, 1971. 19ος αιώνας, οι κοινωνιολόγοι, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, 1978. Stendhal, Αναμνήσεις εγωτισμού, εκδ. Γνώση, 1983. Trotignon Pierre, Encyclopédie de la Pléiade. Ιστορία της φιλοσοφίας, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 1991. Deluy Henri, Πρώτες σουίτες, εκδ. Ερατώ, 1992. Esteban Claude, Αϋπνία. Ημερολόγιο. Ζωγραφιστές εικόνες, εκδ. Ερατώ, 1992. Balzac Honoré de, Πραγματεία περί των νεωτέρων διεγερτικών, εκδ. Ολκός, 1993. Valéry Paul, Ο κύριος Τεστ, εκδ. Ολκός, 1995.

Συμμετοχή σε συλλογικά έργα: Εξουσία και κοινωνία, εκδ. Καστανιώτη, 2010. Επέτειος, εκδ. Μικρή Άρκτος, 2010. Η σκόνη του χρόνου, Μίλητος [εισήγηση], 2009. 3.000 ελληνική ερωτική ποίηση, εκδ. Εκδοτική Θεσσαλονίκης, 2008. Τάσος Λειβαδίτης, εκδ. Κέδρος, 2008. Σύγχρονη ερωτική ποίηση, εκδ. Καστανιώτη, 2007. Lazongas Α4, εκδ. Άγκυρα, 2005. Νάνι, τ’ άνθι των ανθώ, εκδ. Ίνδικτος, 2005. Η λογοτεχνία σήμερα, εκδ. Ελληνικά Γράμματα [εισήγηση], 2004. Το χρονικό του Κέδρου, εκδ. Κέδρος, 2004. Κοινωνικές επιστήμες και πρωτοπορία στην Ελλάδα 1950-1967, εκδ. Gutenberg, 2003. Ποίηση – γλυπτική – πεζογραφία: Κική Δημουλά – Θόδωρος – Θανάσης Βαλτινός, εκδ. Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών [εισήγηση], 2003. Πέντε ομιλίες για τον Μανόλη Ανδρόνικο, εκδ. Εταιρεία Ελλήνων Τεχνοκριτών, 2002. Ραδιόφωνο και πολιτισμός, 9.58 FM της ΕΡΤ 3 [εισήγηση], 2001. Άνθη της πέτρας, εκδ. Μεταίχμιο, 2000. Σταθμοί, εκδ. Θεμέλιο, 1995. Αφιέρωμα στον Αλέξανδρο Κοτζιά, εκδ. Κέδρος, 1994. Παύλος Ζάννας, Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, 1993. Η επίδραση των ιδεών του μαρξισμού στη λογοτεχνία μας, εκδ. Κένταυρος [εισήγηση], 1984.

Advertisements